Arkadaşınız akşam arayıp acil bir işini yapmanızı istediğinde, istemeye istemeye "Tabii ki hallederim" dediniz mi? İş yerinde mesai saati çoktan bittiği halde yöneticinizin fazladan yüklediği göreve ses çıkartamayarak ekran başına döndünüz mü? Eğer cevabınız "Evet"se, yalnız değilsiniz. Uzmanlar, modern insanın en yaygın ama en az konuşulan ruhsal tuzağına dikkat çekiyor: 'Lütfenci' (People Pleaser) sendromu. Başkalarını memnun etmek uğruna kendi hayatını, sınırlarını ve ruh sağlığını feda eden bu modern çağ hastalığı, insanları içten içe nasıl tüketiyor?
"Hayır" diyememenin bedeli: Ruhsal tükenmişlik
Bir insana "hayır" dediğinizde sevilmeyeceğinizden, dışlanacağınızdan veya bencil olarak etiketleneceğinizden mi korkuyorsunuz? İşte "lütfençi" (people pleaser) tam olarak bu korkunun üzerine kurulu bir psikolojik döngüdür.
Bu kişiler dışarıdan bakıldığında "aşırı uyumlu", "kimseyi kırmayan", "melek kalpli" bireyler olarak görünürler. Ancak kapalı kapılar ardında durum çok farklıdır. Kendi isteklerini, hayallerini ve hatta temel ihtiyaçlarını sürekli ikinci plana atarak başkalarının onayını ararlar. Sonuç mu? Kronik öfke, tükenmişlik ve kendi hayatının yabancısı olmak.
Siz de bir "Lütfenci" misiniz?
Terapist Erika Myers’a göre memnun etme alışkanlığının aşırıya kaçtığını gösteren birkaç davranış tipi bulunuyor.
Yardım istendiğinde başkalarını hayal kırıklığına uğratmamak için kendi ihtiyaçlarını ihmal etmek
Başkalarını üzmemek için kendi ihtiyaç ve isteklerinizi yok sayarak karşısındakini öncelendirmek, memnun etme alışkanlığının mevcut olduğuna dair bir işaret. Myers, fedakarlık yapmanın benlik duygusunu beslediğini, ancak aynı zamanda mağduriyet duygusuna yol açabileceğini vurguluyor.
Hayır diyememek
Bir yardım istendiğinde hayır demeyi zor bulmak ve baştan hayır demek yerine, daha sonra mazeretler uydurmayı tercih etmek, memnun etme konusunda aşırıya kaçıldığına işaret edebilir.
Başka bir kişinin duygularını incitmemek için davranışlarınızı değiştirmek
Memnun etmeyi aşırıya kaçıranlar, davranışlarını ve tutumlarını kişilere eşleşecek şekilde değiştirme eğilimindelerdir. Bu, tamamen farklı bir kişiye dönüşmek anlamına gelse bile, çatışmadan kaçmak için mümkün olan her şeyi yapmaya hazırlardır.
İnsanların sizden hoşlanmalarını sağlamak için çok fazla zaman ve enerji feda etmek
Sürekli olarak başkaları için ulaşılabilir olmanın duygusal bir bedeli olabilir. Yardım istediklerinde başkalarını hayal kırıklığına uğratmamak için hemen yanlarına koşmak ve yardım etmeye gönüllü olmak, memnun etme alışkanlığının aşırıya kaçtığını gösteriyor olabilir.
Çok sık özür dilemek
İnsanları memnun etmeye takıntılı kişiler genellikle kendilerini başkalarının duygusal tepkilerinden sorumlu tutarlar. Eğer biri kendini kötü hissediyorsa, kendilerini suçlayabilirler. Bu kişiler genellikle hataları olmayan ve kontrol edemedikleri durumlarda bile sık sık özür dileme eğilimindedir.
Başkalarının fikrini çabucak kabul etmek
Birçoğumuz sosyal becerilerimizin bir parçası olarak başkalarını kibarca dinleyebiliriz. Söylediklerine inanıldığı için değil, karşı tarafın beğenisini kazanmak için insanlarla sürekli olarak hemfikir olmak, memnun etme davranış işaretlerinden biridir.
Bu kısır döngü nasıl kırılır?
Uzmanlar, "lütfenci" olmaktan kurtulmanın bir gecede gerçekleşmeyeceğini, ancak küçük adımlarla sağlıklı bir denge kurulabileceğini belirtiyor:
"Hayır" demeyi küçük yerlerde deneyin
Büyük kararlardan önce, gitmek istemediğiniz bir davete veya kafanıza yatmayan küçük bir isteğe ilk başta kibarca ama net bir şekilde "Hayır, bu kez gelemeyeceğim" diyerek başlayın. Açıklama yapmak zorunda değilsiniz; "Hayır" tam ve yeterli bir cümledir.
Cevap vermeden önce 5 saniye kuralı
Bir talep geldiğinde anında "Evet" demeyin. "Bir düşüneyim, programımı kontrol edip sana döneceğim" diyerek zihninize ve kendinize zaman tanıyın.
Onay bağımlılığını fark edin
Herkesin sizi sevmesi ve beğenmesi imkansızdır. Sırf herkes sizi sevsin diye kendi benliğinizi çöpe atmak, yapabileceğiniz en büyük haksızlıktır.
