Üniversite kayıt dönemiyle hareketlenen kiralık konut piyasasında kiralar iki haftada yüzde 10'a varan oranda arttı. Sektör temsilcileri, şehir değiştirecek öğrencileri sözleşme, depozito ve ödeme yöntemi konusunda uyardı.
Üniversite kayıt işlemlerinin başlaması ve kamu görevlileri arasındaki tayin döneminin devreye girmesiyle birlikte kiralık konut piyasasında son haftalarda gözle görülür bir hareketlilik yaşanıyor. Şehir değiştirerek yeni bir hayata başlayacak binlerce öğrenci ve ailesi ev arayışına girerken, sektör temsilcileri kira sözleşmesi imzalamadan önce dikkat edilmesi gereken kritik noktalara işaret etti. Tüm Emlak Danışmanları Birliği (TEDB) Genel Başkanı Hakan Akçam, bu dönemde yaşanan talep artışının ekim ayına kadar süreceğini belirterek, kiracı adaylarını sözleşme, depozito ve ödeme yöntemleri konusunda uyardı.
Talep artışı kiraları da yukarı çekti
Akçam'ın aktardığına göre üniversitelerin kayıt süreciyle örtüşen bu dönem, kiralık konut piyasasının yıl içindeki en hareketli evrelerinden birine dönüşmüş durumda. Şehir dışından gelen öğrencilerin yanı sıra tayin olan kamu görevlilerinin de aynı anda ev arayışına girmesi, arz-talep dengesini kiracı aleyhine bozuyor. Akçam, son iki haftaya yakın süredir bazı bölgelerde kira bedellerinde yüzde 5 ila yüzde 10 aralığında artış gözlemlendiğini aktardı. Uzman, bu tablonun eylül ayı boyunca da benzer şekilde seyredeceğini ve piyasadaki hareketliliğin ekim ayına kadar süreceğini sözlerine ekledi.
Sözleşme öncesi ev sahibiyle yüz yüze görüşme şart
Kira sözleşmesi imzalamadan önce atılması gereken adımlara değinen Akçam, kiracı adaylarının mülk sahibiyle mutlaka yüz yüze bir araya gelmesi gerektiğinin altını çizdi. Ev sahibinin şehir dışında ya da yurt dışında bulunduğu durumlarda ise işlemi yürüten kişiden noter onaylı vekaletname talep edilmesi gerektiğini vurguladı. Akçam'a göre sözleşmede kira artış oranının açıkça belirtilmesi ve bu oranın devletin her ay açıkladığı endekslerle uyumlu olması büyük önem taşıyor. TEDB Başkanı, ileride yaşanabilecek mağduriyetlerin önüne geçmek için sözleşmenin bir hukukçu ya da yetkili bir emlak danışmanının görüşü alınarak imzalanmasını öneriyor.
Depozitoda en sık yapılan hata
Kiralama sürecinde en fazla uyuşmazlık yaşanan konulardan birinin depozito olduğunu belirten Akçam, sözleşmenin depozitoya ilişkin bölümünde "kira bedeli" ifadesinin açıkça yer alması gerektiğini söyledi. Depozitonun Türk lirası üzerinden yatırıldığı sözleşmelerde, kiracının evi tahliye ederken parasını güncel kira değeri üzerinden geri alabildiğini hatırlattı. Bu ayrımın sözleşmede net yazılmaması durumunda kiracıların çoğu zaman yıllar önce yatırdıkları tutarı, güncel alım gücünün çok altında bir bedelle geri aldığını ifade etti ve bu noktada azami dikkat gösterilmesi gerektiğini kaydetti.
Ödemeler mutlaka banka üzerinden yapılmalı
Kira bedelinin gerçek tutarı üzerinden ve banka aracılığıyla ödenmesi gerektiğine dikkat çeken Akçam, bu noktada devreye giren "e-Kontrat" uygulamasının önemine işaret etti. Uzmana göre sistem şu an için isteğe bağlı kullanılıyor ancak önümüzdeki dönemde zorunlu hale getirilmesi bekleniyor. Nitekim Hazine ve Maliye Bakanlığı, kira sözleşmelerinin e-Devlet üzerinden hazırlanabilmesine imkan tanıyan uygulamayı kademeli olarak genişletiyor; sistem önce mülk sahiplerinin doğrudan kullanımına açılmış, ardından yetki belgeli emlak danışmanlarının da sözleşme düzenleyebilmesine izin verilmişti. Akçam, bu tür dijital altyapıların yaygınlaşmasının hem kiracıyı hem de ev sahibini koruma altına alacağını vurguladı.
Denetim güçlenirse iki taraf da korunacak
e-Kontrat sisteminin zorunlu hale gelmesi durumunda devletin denetim gücünün artacağını, vergi kaybının önüne geçilebileceğini ve taraflar arasındaki tüm işlemlerin tek bir noktadan takip edilebileceğini söyleyen Akçam, düzenlemenin yalnızca kiracıları değil mülk sahiplerini de gözetmesi gerektiğinin altını çizdi. Piyasada kötü niyetli kiracıların da bulunduğunu hatırlatan Akçam, dengeli bir sistemin her iki tarafın haklarını da koruyacağını sözlerine ekledi.
Uzmanlar, kısa vadede kiralık konut piyasasındaki talebin yüksek seyretmeye devam edeceğini belirtiyor. Özellikle ilk kez ev kiralayacak üniversite öğrencilerine, imza atmadan önce sözleşmenin tüm maddelerini dikkatle okumaları ve gerektiğinde profesyonel destek almaları öneriliyor.
