Denizli’de düzenlenen HAK-İŞ Konfederasyonu ile Pamukkale Üniversitesi iş birliğindeki panelde ev hizmetlerinde çalışanların sorunları gündeme taşındı. Panelde sosyal güvenlik, örgütlenme, iş sağlığı ve güvenliği başlıklarında yaşanan yapısal sorunlara dikkat çekilirken, ev işçileri için yasal düzenleme çağrısı öne çıktı.
Pamukkale Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nde düzenlenen “Ev Hizmetlerinde Çalışanların Çalışma Yaşamındaki Konumu: Örgütlenme, Sosyal Güvenlik ve İş Sağlığı Güvenliği Paneli bugün gerçekleşti. Panelde, ev hizmetlerinde çalışanların karşılaştığı temel sorunlar, örgütlenme süreci ve güvenlik gibi riskli konular kapsamlı şekilde ele alındı.
“Bu konuyu gündemde tutmak ortak sorumluluğumuz”
HAK-İŞ Konfederasyonu Genel Başkan Yardımcısı ve Genel Başkan Vekili Halil Özdemir, panelde yaptığı konuşmada ev işçilerinin büyük çoğunluğunun kadınlardan oluştuğunu vurgulayarak, mağduriyetlerin görmezden gelinmemesi gerektiğini ifade etti.
Sesi duyulmayan ve yıllardır ezilen bir kesim olduğunu belirten Özdemir, “yıllarca ezilen, mağdur edilen, sesi duyulmayan ve yüzde 90’dan fazlası kadın olan ev işçilerinin sorunlarına derman olmak için bizleri burada ağırlayan Pamukkale Üniversitemize teşekkür ediyorum. Bu konuyu gündemde tutmak, ev işçilerinin yaşadığı sorunlara dikkat çekmek hepimizin ortak sorumluluğudur” dedi.
Ev işçileri kayıt dışı ve güvencesiz
Konuşmasında ev işçilerinin 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında değerlendirilmediğini hatırlatan Özdemir, “Türkiye’de çalışanların büyük çoğunluğu İş Kanunu’na tabi iken ev işçileri bu kapsamın dışında kalıyor. Yaptıkları işlerin resmi bir tanımı yok. İş sağlığı ve güvenliğinden mahrum çalışıyorlar. Sosyal güvenlik sisteminden yeterince faydalanamıyorlar” dedi.
Başkan, ev hizmetlerinde çalışanların iş tanımlarının net olmadığını, iş sağlığı ve güvenliği haklarından yeterince yararlanamadığını belirterek sosyal güvenlik sistemine erişimde ciddi sıkıntılar yaşandığını vurguladı. Ayrıca, Aydın’ın Efeler ilçesinde çalışırken beşinci kattan düşerek hayatını kaybeden Dilek Tuğran’ı hatırlatarak ev işçilerinin karşı karşıya kaldığı risklerin ağırlığına işaret etti.
“Şikâyet edecek bir kapıları yok”
Başkan Vekili, ev işçilerinin sadece ekonomik değil sosyal ve psikolojik sorunlarla da mücadele ettiğini belirtti. Bu mücadeleler arasında kötü muamele, şiddet, taciz ve mobbing de olduğunu vurgulayarak, geçim kaygısı nedeniyle birçok işçinin çalışmak zorunda kaldığını aktardı.
“Taşeronda nasıl başardıysak başaracağız”
HAK-İŞ’in geçmişte taşeron işçilerin hak mücadelesinde yürüttüğü çalışmalara değinen Özdemir, ev işçileri için de kararlı olduklarını açıkladı.
Özdemir, “Bir zamanlar taşeron işçiler modern köle gibi çalıştırılıyordu. Kıdem tazminatı yoktu, yıllık izin yoktu, fazla mesai hakkı yoktu. Genel Başkanımız ‘Bu insanlara sahip çıkmamız gerekiyor’ dediğinde birçok kişi bunun mümkün olmadığını düşünüyordu. Ama biz mücadeleye başladık. Sonra taşeron işçilerin sendikalı olma hakkını kazandık, toplu iş sözleşmesi hakkını kazandık, ardından kadro mücadelesinde büyük başarılar elde ettik” dedi.
“Yasal düzenleme bir an önce olmalı”
Panelde ev işçilerine yönelik yasal düzenleme çağrısı da yapıldı.
Türkiye’de yaklaşık 1 buçuk milyon ev işçisi bulunduğunu belirten Özdemir, “Ev işçileriyle ilgili mevzuatın bir an önce hazırlanarak hayata geçirilmesi gerekiyor. Türkiye’nin bu kanayan yarasını başımızı başka tarafa çevirerek yok sayamayız” diyerek hakların net şekilde tanımasının zorunlu olduğunu ifade etti.
Ayrıca ev hizmetleri yönetmeliğinin hazırlanması, mesleki eğitimlerin düzenli hale getirilmesi ve şiddet, mobbing ve tacize karşı etkin koruma mekanizmalarının oluşturulması gerektiği vurgulandı.
ILO 189 sözleşmesi ve kooperatif modeli önerisi
Özdemir, ILO’nun 189 sayılı Ev İşçileri Sözleşmesi’nin onaylanmasının önemine dikkat çekerek, ev işçilerinin sendikal haklara kavuşması ve toplu iş sözleşmesi yapabilmesinin önünün açılması gerektiğini ifade etti. Ancak ev hizmetleri ve bakım hizmetleri ayrımının netleştirilmesi gerektiğini belirten Özdemir Türkiye şartlarına uygun kooperatif modellerinin geliştirilmesi çağrısında da bulundu.
Üniversiteden destek mesajı
Pamukkale Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ender Coşkun ise ev hizmetlerinde çalışanların sorunlarının yalnızca sendikal değil, aynı zamanda vicdani bir mesele olduğunu da kaydetti. Coşkun, örgütlenmenin önemine de vurgu yaptı.
“130 bini aşan örgütlü ev işçisi gücüne ulaştık”
HAK-İŞ Kadın Komitesi Başkan Yardımcısı Hatice Ayhan da örgütlenme çalışmalarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Üç yılı aşkın süredir yürütülen çalışmalara dikkat çeken Ayhan, 130 bini aşan örgütlü ev işçisi sayısına ulaşıldığını belirtti.
Ayhan, örgütlenme sürecinin saha çalışmasıyla yürütüldüğünü ve dört duvar arasındaki kadınlara ulaşmanın ciddi emek istediğini ifade ederek, “HİZMET-İŞ varsa umut vardır, emek vardır, dayanışma vardır, güvence vardır” dedi.
Gerçekleştirilen panele sendika temsilcileri, akademisyenler, öğrenciler, ev işçileri ve basın mensupları katıldı. Programın moderatörlüğünü Pamukkale Üniversitesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Handan Kumaş yaptı.
