Dünyaca tanınan Türk bilim insanı Doç. Dr. Canan Dağdeviren, New York Moda Haftası kapsamında düzenlenen “What Were You Wearing?” (Ne Giyiyordun?) etkinliğinde, Anadolu’nun kültürel mirasını taşıyan özel bir tasarımla podyuma çıktı.
MIT’de biyomedikal mühendisliği alanındaki çalışmalarıyla tanınan Dağdeviren, Nobel Barış Ödülü adayı ve Rise kurucusu Amanda Nguyen öncülüğünde düzenlenen etkinlikte, cinsel şiddet mağdurlarına yönelik suçlayıcı söylemlere karşı farkındalık oluşturmak amacıyla yürüdü. Etkinliğin temel mesajı ise netti: Kıyafet hiçbir zaman rıza anlamına gelmez. Dağdeviren’in giydiği “Mor Cepken – The Purple Guard”, tasarımcı, küratör ve araştırmacı İkbal Gülin Şenyuva Aktuğ tarafından hazırlandı. Tasarım, Yörük ve Türkmen geleneğinde kadının yaşadığı şiddet veya haksızlığı sessizce topluma duyurmasını simgeleyen mor cepken hikâyesinden ilham aldı.
Tasarım yalnızca estetik bir kıyafet değil, Anadolu’daki kadınların dayanışma ve korunma kültürüne gönderme yapan sembolik bir çalışma olarak kurgulandı. Yörük ve Türkmen geleneğinde anlatılan hikâyeye göre bir anne, kızının çeyiz sandığına mor bir cepken koyar; bunu kızının hiçbir zaman giymek zorunda kalmamasını umut ederek yapar. Ancak kadın şiddete uğrar veya haksızlığa maruz kalırsa mor cepkeni giyerek köy meydanına çıkar. Bu kıyafet, kadının yaşadığı haksızlığı söz söylemeden topluma duyuran bir sembole dönüşür. Tasarımın dikkat çeken parçalarından biri ise Denizli yöresine ait yaklaşık 50 yıllık pembe ipek peştemal oldu. 20. yüzyıla tarihlenen geleneksel dokuma, Mor Cepken’in kol iç kısmında kullanıldı.
Denizli’nin geleneksel ipek dokuması, çağdaş tasarımla buluşarak bu kez New York’un uluslararası moda sahnesinde kendini gösterdi. Böylece Denizli’nin dokumacılık mirası, Anadolu’nun kadın hikâyeleriyle birlikte dünyanın önemli kültür ve moda merkezlerinden birinde tanıtılmış oldu. Denizli ipeğinin zarafeti, Anadolu’nun kültürel hafızası ve Canan Dağdeviren’in ilham veren hikâyesi, New York’ta aynı podyumda buluştu.
Canan Dağdeviren’in bu tasarımı taşıması ise hikâyeye ayrı bir anlam kattı. Türkiye’den çıkıp MIT’de bilimsel çalışmalarını sürdüren bir Türk bilim insanı, bu kez Anadolu’nun geleneksel tekstil mirasını omuzlarında taşıyarak podyumda yürüdü. Dağdeviren’in bilim, kadın hakları ve kültürel mirasın kesiştiği bu görünümü, Türkiye’nin geçmişten gelen zanaat bilgisinin çağdaş dünyada nasıl yeniden yorumlanabileceğinin güçlü bir örneği oldu.
