Türkiye'de yaklaşık dokuz yıldır erişime kapalı olan dünyanın en büyük online konaklama rezervasyon platformlarından Booking'in yeniden faaliyete geçmesinin yolunu açabilecek bir düzenleme, TBMM Başkanlığı'na sunuldu. AK Parti milletvekillerince hazırlanan kanun teklifi hayata geçtiği takdirde, Türkiye pazarında hizmet vermek isteyen yabancı dijital konaklama platformlarının Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan izin belgesi alması zorunlu hale gelecek. Meclis'in 1 Ekim'de yeni yasama yılına başlamasının ardından gündeme gelmesi beklenen teklif, sektörde uzun süredir tartışılan yabancı rezervasyon sitelerinin denetim altına alınması sorununa çözüm üretmeyi hedefliyor.
Teklifin özü: İzinsiz faaliyet artık mümkün olmayacak
Kanun teklifine göre, yurt dışı merkezli dijital konaklama platformlarının Türkiye'de hizmet sunabilmesi, bundan böyle Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın vereceği resmi izne bağlanacak. Düzenleme hâlihazırda Türkiye pazarında faaliyet gösteren yabancı platformları da kapsıyor; kanunun yürürlüğe girmesinin ardından bu şirketlere izin belgesi başvurusu için üç aylık bir süre tanınacak. Bu sürenin sonunda gerekli belgeyi almayan platformların faaliyetlerine devam edememesi öngörülüyor. İzin belgesine sahip olan platformlar ise Bakanlıktan turizm işletme belgeli konaklama tesislerinin yanı sıra, yine Bakanlık onaylı turizm amaçlı kiralık konutların elektronik ortamda satışını ve pazarlamasını yapabilecek, buna ek olarak elektronik yolla uçak bileti satışı da gerçekleştirebilecek.
Belge bedeli 5 milyon lira, devri yasak
Düzenlemenin mali boyutuna bakıldığında, platformların alacağı izin belgesinin bedeli 5 milyon lira olarak belirlendi. Bu tutarın her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenmesi planlanıyor. İki yıl süreyle geçerli olacak belgenin bir başka şirkete devredilmesi ise kanun teklifiyle açıkça yasaklanıyor. Böylece izin alan bir platformun bu hakkını üçüncü bir tarafa aktararak denetim mekanizmasının dışına çıkması engellenmek isteniyor.
Komisyona yüzde 17 tavan, turizm payı zorunluluğu
Teklif, platformların konaklama satışlarından aldığı komisyon oranına da sınır getiriyor. Buna göre, yabancı dijital konaklama platformlarının satış bedeli üzerinden herhangi bir ad altında tahsil edeceği tutar, katma değer vergisi hariç tutulmak kaydıyla yüzde 17'yi aşamayacak. Ayrıca izin belgesi kapsamında faaliyet gösteren platformlar, Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı'na satışlarının on binde 7,5'i oranında turizm payı ödemekle yükümlü tutulacak. Bu düzenlemeyle hem tüketicinin yüksek komisyon oranlarından korunması hem de sektöre ek bir kaynak yaratılması amaçlanıyor.
Uyuşmazlıklarda Türk hukuku ve Türk mahkemeleri yetkili olacak
Kanun teklifinin dikkat çeken bir diğer maddesi, hukuki yetki alanına ilişkin. İzin belgesi kapsamındaki faaliyetlerden doğabilecek her türlü uyuşmazlıkta münhasıran Türk hukukunun uygulanacağı, davaların da Türk mahkemelerinde görüleceği hükme bağlanıyor. Bu düzenlemeyle, yurt dışında merkezi bulunan platformların Türkiye'deki faaliyetlerinden kaynaklanan sorunlarda yabancı hukuk sistemlerine veya yurt dışı yargı mercilerine başvurmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Belge numarası ilanlarda görünecek, ek faaliyet yasak
Teklif, platformların yükümlülüklerini de ayrıntılı biçimde tanımlıyor. Buna göre yabancı dijital konaklama platformları, sistemlerinde yer alan konaklama tesisleri ile turizm amaçlı kiralık konutların Bakanlık tarafından verilen belge numaralarını doğrulamak ve bu numaraları ilgili ilanlarda yayımlamak zorunda olacak. Böylece tüketicilerin, rezervasyon yaptıkları tesisin resmi olarak belgeli olup olmadığını kolayca kontrol edebilmesi amaçlanıyor. Platformların faaliyet alanı da net biçimde sınırlandırılıyor; izin belgesi kapsamı dışında herhangi bir faaliyette bulunamayacak, farklı ürün veya hizmetlerin satış ve pazarlamasını yapamayacaklar. Ayrıca izin kapsamındaki faaliyetlerini yalnızca bu amaçla oluşturulmuş elektronik ticaret ortamı üzerinden yürütmeleri zorunlu tutuluyor.
Süreç nasıl işleyecek?
AK Parti tarafından TBMM Başkanlığı'na sunulan teklifin, Meclis'in 1 Ekim'de yeni yasama döneminin açılmasının ardından komisyon ve genel kurul gündemine gelmesi bekleniyor. Teklifin yasalaşması halinde, dokuz yıldır Türkiye'de hizmet veremeyen Booking gibi platformların, Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan alacakları izin belgesiyle birlikte yeniden ülke pazarına giriş yapabilmesinin önü açılmış olacak. Sektör temsilcileri, düzenlemenin hem yabancı platformları denetim altına alacağını hem de yerli turizm işletmeleri açısından daha adil bir rekabet ortamı oluşturabileceğini değerlendiriyor.
