KENAN YEŞİL/MANŞETİZ/ÖZEL HABER- İzmir'in fotoğrafçılık tarihine damga vuran, Cumhuriyet'in ilk yıllarını objektifiyle belgeleyen ve Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün İzmir ziyaretlerinde özel fotoğrafçılığını yapan Hamza Rüstem'in adını taşıyan Hamza Rüstem Fotoğraf Müzesi, Karşıyaka Belediyesi tarafından kapatıldı.
2011 yılında Hamza Rüstem’in torunu Mert Rüstem'in dedesinden kalan fotoğraflar ve malzemeler yanı sıra, Hamza Rüstem tarafından fotoğrafladığı eserleri topladığı arşiv ve koleksiyonla Karşıyaka'da açılan müze, İzmir'in kent belleğini oluşturan en önemli kültür mekanlarından biri olarak gösteriliyordu.
Binlerce fotoğraf, kartpostal, fotoğraf makinesi ve tarihi belgeye ev sahipliği yapan müzenin kapatılması, kentin kültür ve sanat çevrelerinde de üzüntü yarattı.
“BANA HABER VERİLMEDEN KAPATILDI”
Müzenin kurucusu ve Hamza Rüstem'in torunu Mert Rüstem, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada kapatma kararını sabah saatlerinde öğrendiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Büyük emeklerle Karşıyaka kültür hayatına kazandırdığımız Hamza Rüstem Müzesi'nin bu sabah itibarıyla kapatıldığını öğrendim. Ziyaretçi rekorları kıran, büyük ilgi gören müzemiz onayım alınmadan kapandı. Çok ama çok üzgünüm."
Rüstem, belediyenin gelir elde etmek amacıyla müzeyi sattığını öne sürerek, elinde sözleşmeler bulunduğunu ve hukuki süreç başlatacağını da açıklayarak "Yaptım oldu zihniyetini kabul etmiyorum" dedi.
İZMİR FOTOĞRAFÇILIĞININ DUAYENİ
Hamza Rüstem'in hikâyesi, Girit'ten İzmir'e uzanan bir göç yolculuğuyla başladı.
1890'lı yıllarda Girit'te yaşanan olaylar nedeniyle adadan ayrılmak zorunda kalan Hamza Rüstem, bir dönem Jön Türk olduğu gerekçesiyle tutuklandı. Daha sonra yeniden Girit'e dönerek 1897 yılında Fotoğrafçı Bahaeddin Bey'in yanında çıraklığa başladı.
Ustasının İstanbul'a gitmesinin ardından fotoğrafhaneyi devralan Hamza Rüstem, Girit'in en önemli fotoğraf stüdyolarından birini işletti.
1925 yılındaki Türk-Yunan nüfus mübadelesi sırasında ise yalnızca ailesini değil, fotoğrafhanesini, çalışanlarını ve ekipmanlarını da İzmir'e taşıdı.
Kemeraltı'nda açtığı fotoğrafhane kısa sürede adeta bir okul haline geldi. Yanında yetişen ustalar sayesinde İzmir'de fotoğrafçılık mesleği yeniden canlandı.
Mert Rüstem'in anlatımına göre 1950'li ve 1960'lı yıllarda İzmir'de açılan fotoğrafhanelerin büyük bölümü Hamza Rüstem'in yetiştirdiği ustalar tarafından kuruldu.
Hamza Rüstem ayrıca İzmir ve İstanbul Fotoğrafçılar Odalarının kuruluşunda da önemli rol üstlendi.
ATATÜRK'ÜN İZMİR'DEKİ OBJEKTİFİ
Hamza Rüstem'i Türk fotoğrafçılık tarihinin en önemli isimlerinden biri yapan özelliklerden biri de Mustafa Kemal Atatürk'ün İzmir ziyaretlerini belgeleyen fotoğrafçı olmasıydı.
Atatürk'ün İzmir, Aydın, Isparta ve Burdur gezilerinde fotoğraflarını çeken Hamza Rüstem, 1929 yılında hazırladığı "Atatürk İzmir'de" albümünü de bizzat Atatürk'e hediye etti.
Objektifine yalnızca Atatürk değil; İran Şahı Rıza Şah Pehlevi, İsmet İnönü, Hasan Âli Yücel, İzmir Valisi Kazım Dirik, Muharrem Candaş ve Celal Atik gibi Cumhuriyet döneminin önemli isimleri de yansıdı.
KENT BELLEĞİNİN ÖNEMLİ ARŞİVLERİNDEN BİRİ
Mert Rüstem, 1997 yılından itibaren Hamza Rüstem'e ait fotoğrafları, İzmir kartpostallarını, Girit arşivlerini, aile albümlerini ve tarihi fotoğrafçılık ekipmanlarını toplamaya başladı.
Bu çalışmaların sonucu olarak 2011 yılında açılan Hamza Rüstem Fotoğraf Müzesi, İzmir'in sosyal yaşamını, mimarisini ve kültürel dönüşümünü belgeleyen en önemli görsel arşivlerden biri haline geldi.
Rüstem daha önce yaptığı açıklamalarda, koleksiyonunun Avrupa ve Türkiye'nin sayılı fotoğraf arşivlerinden biri olduğunu belirtirken, yeni ve daha kapsamlı bir müze kurmayı hedeflediğini de dile getirmişti.
Yaklaşık 128 yıllık geçmişiyle faaliyetini sürdüren Hamza Rüstem Fotoğrafhanesi, Türkiye'de aynı aile tarafından yaşatılan en köklü fotoğraf kurumlarından biri olma özelliğini taşıyor.
Müzenin kapatılmasıyla birlikte, İzmir'in fotoğraf tarihini ve Cumhuriyet'in ilk yıllarını belgeleyen bu önemli koleksiyonun geleceğinin nasıl şekilleneceği ise merak konusu oldu.
